waarom-een-fietshelm

Waarom een fietshelm

Waarom een fietshelm

Een ongeluk zit in een klein hoekje; een tak op de weg, een overstekende hond of autodeuren die plotseling openslaan. Hoe vaak hoor je niet dat iemand van zijn fiets vielen heel ongelukkig met het hoofd op de stoeprand terecht kwam?
Of dat iemand zijn bidon terug in de houder wilde zetten maar dat de bidon naast de houder viel en daardoor de fietser ook viel?

Jaarlijks belanden in Nederland zo’n 75.000 fietsers op de Spoedeisende hulpafdeling (SEH) na een ongeval. Van deze 75.000 fietsers zijn 10.000 fietsers ernstig gewond en zo’n 200 fietsers overlijden uiteindelijk aan hun verwondingen. Van deze 75.000 fietsers loopt ongeveer een kwart hoofd- en/of hersenletsel op. Sinds de nieuwe doelgroep voor de e-bike is aangeboord, is het aantal slachtoffers op de fiets ook sterk toegenomen.

Functie van de fietshelm

Een fietshelm vangt de ergste klap op bij een valpartij. De bedoeling is dat de krachten die hierbij ontstaan door de fietshelm opgevangen worden in plaats van door je hoofd. Het is wetenschappelijk bewezen dat op deze manier belangrijke trauma’s in de hersenen voorkomen kunnen worden.  Hoewel een fietshelm niet alle hoofdletsel kan voorkomen, kan het wel je leven redden bij een ongeluk.

In welke landen is het dragen van een fietshelm verplicht?

Wanneer je met de fiets naar het buitenland gaat en je te maken krijgt met andere verkeersregels, roekeloos rijgedrag, geen fietspaden, slechte wegen, onbekend terrein, etc. dan is een ongelukje snel gemaakt. Draag dus altijd een fietshelm en blijf gefocust.

In Oostenrijk is op 31 mei 2011 een helmplicht voor kinderen tot 10 jaar ingevoerd, maar zonder sancties op niet-dragen. Buiten Europa is het dragen van een fietshelm verplicht in Australië, in Nieuw-Zeeland, in twintig van de Verenigde Staten en in een aantal provincies in Canada. Ook in die landen gaat het meestal om een verplichting voor kinderen en jongeren. In verschillende andere (Europese) landen wordt het helmgebruik gestimuleerd.

Estland – Kinderen < 16 jaar
Finland – Verplicht voor alle fietsers
Frankrijk – Fietshelm en reflectievest verplicht
Griekenland – Fietshelm verplicht
Hongarije – Fietshelm is alleen verplicht buiten de bebouwde kom, bij snelheden >50 km/uur
IJsland – Kinderen < 15 jaar
Italië – Kinderen < 14 jaar en in tunnels en in het donker een reflecterend vest
Kroatië – Kinderen < 16 jaar
Letland – Fietshelm < 12 jaar
Liechtenstein – Fietshelm verplicht vanaf snelheden boven de 20km/uur
Litouwen – Fietshelm < 18 jaar
Malta – Fietshelm verplicht voor elektrische fietsers en kinderen in een kinderzitje < 10 jaar
Noorwegen – Fietshelm verplicht
Oostenrijk – Fietshelm < 12 jaar
Portugal – Fietshelm verplicht
Slovenië – Alleen verplicht voor kinderen
Slowakije – Verplicht bij kinderen tot 15 jaar, en fietsers buiten de bebouwde kom
Spanje – Verplicht bij fietsers buiten de bebouwde kom
Tsjechië – Verplicht < 18 jaar
Zweden – Verplicht < 15 jaar
Zwitserland – Fietshelm verplicht bij snelheden boven de 20km/uur

Welke typen fietshelmen zijn er, en hoe werken ze? 

Er zijn fietshelmen voor kinderen, volwassenen en speciale helmen voor sportfietsers, racers, toer-rijders en mountainbikers. Helmen zijn in diverse maten verkrijgbaar. De kleinste maat (voor een hoofdomtrek van 48 cm) is geschikt voor baby’s van zo’n acht maanden oud. De meeste maten kunnen vervolgens nog iets worden bijgesteld.

Een fietshelm weegt ongeveer 250 gram en bestaat uit een harde plastic buitenkant met een binnenwerk van polystyreen (‘piepschuim’). Het geheel werkt als een soort kreukelzone, vergelijkbaar met die in een auto. De helm zorgt ervoor dat bij een val de inwerkende kracht wordt geabsorbeerd en vertraagd. De klap van de val wordt bovendien verdeeld over een groter oppervlak.

Bij een In-mold gemaakte helm wordt het dempingmateriaal in de buitenschaal gespoten. Hierdoor worden de twee delen als het ware één en dat levert een sterkere en lichtere constructie op dan wanneer de helmschaal en het losse dempingmateriaal aan elkaar worden gelijmd. Bij Double In-mold of zelfs Triple In-mold worden meerdere lagen met verschillende karakteristieken in elkaar gespoten. Dit zie je alleen bij de topklasse helmen.

Fietshelmen die binnen de Europese Unie verkocht worden moeten voldoen aan de Europese normen EN-1078 (helmen volwassenen) en EN-1080 (helmen voor kinderen). Voor een optimale werking is het belangrijk dat de helm goed op het hoofd past en goed is bevestigd. Ook is het belangrijk dat de helm onbeschadigd is en niet eerder een klap heeft opgevangen.

Volgens de Europese norm wordt het beschermende effect van fietshelmen getest bij een snelheid van ongeveer 20 km/uur bij een ‘flat anvil’ (vlakke ondergrond) en 17 km/uur bij een ‘curb anvil’ (een ondergrond die een stoeprand nabootst). Deze snelheden zijn gebaseerd op een eenzijdig ongeval met als gevolg een val van de fiets. De snelheden bij een botsing met een motorvoertuig kunnen vele malen hoger zijn; in die gevallen is het dus de vraag of de fietshelm bescherming biedt. De Europese fietshelmnorm, de norm waaraan de Nederlandse fietshelm moet voldoen, is milder dan de normen in bijvoorbeeld Amerika en Australië. Het is niet bekend of onderzocht in hoeverre dit verschil in normstelling praktisch doorwerkt op de effectiviteit van de fietshelmen in Europa en in Nederland.

Waar moet je op letten bij de aanschaf van een fietshelm?

  • De fietshelm moet als een tweede huid op het hoofd zitten. Dus de fietshelm moet niet over het hoofd kunnen schuiven.
  • Of een fietshelm comfortabel is of niet wordt bepaald door 3 factoren: pasvorm, gewicht en ventilatie. Een helm moet goed ventileren. Oververhitting van het hoofd kan het reactievermogen vertragen.
  • Een helm moet geen drukpunten op het hoofd veroorzaken. Schud een beetje met je hoofd, en duw met je handen tegen de voorkant van je helm. Zodoende voel je het best aan of er drukpunten zijn.
  • Je kan de omtrek van je hoofd berekenen door 2 centimeter boven je wenkbrauw je hoofd op te meten.
  • Een helm hoort horizontaal op je hoofd te zitten, en er moet een vinger tussen het riempje en je kin kunnen. De riempjes horen de oren vrij te laten. De sluiting van het riempje hoort dicht te blijven als je er aan trekt. Bovendien moet je de sluiting met slechts één hand kunnen openen en sluiten.
  • Als je binnen de EU een fietshelm koopt, hoor de helm te voldoen aan de norm EN 1078 (kinderhelm, skatehelm, fietshelm). De normen EN 1077 voor skihelmen of EN 1080 voor speelhelmen zijn absoluut niet geschikt als fietshelm.

Fietshelmen met de bekleding in de buitenschaal gegoten (‘in-mold’) genieten de voorkeur boven helmen met binnen- en buitenkant apart geproduceerd en aan elkaar gelijmd. Er bestaan specifieke helmen voor vrouwen, maar laat je daar niet door misleiden. Het grootste verschil is meestal de maat en een andere kleurencombinatie. Een helm met een heldere kleur en reflecterende strips valt goed op in het verkeer.

Na een val of ongeval is de helm niet meer bruikbaar. De klap die werd opgevangen maakt de helm onherroepelijk stuk, ook als er aan de buitenzijde geen zichtbare schade is. Bij een val wordt de zachte binnenkant ingedrukt. Dat zie je meestal niet aan de buitenkant, maar de helm kan dan geen stoten meer opvangen. Je moet de helm natuurlijk ook vervangen als hij te klein geworden is of te oud. Een goede fietshelm gaat zo’n 3 tot 5 jaar mee. Daarna kun je hem het beste vervangen door een nieuw exemplaar. Ook fietshelmen worden oud en verliezen hun bescherming. Ook al ben je niet gevallen, vervang je fietshelm toch om de drie tot vijf jaar.

Wil je een tweedehands helm kopen? Een helm die door een bekende van je gedragen is en waarvan je weet wat er mee gebeurd is, is op zich geen probleem (mits niet ouder dan 5 jaar). Koop echter nooit zomaar een helm van iemand over als je niet precies weet wat er met de helm gebeurd is. De kans bestaat dat de helm niet meer 100% beschermt.

Fietshelmen kunnen tussen de € 25,- (kinderfietshelm) tot wel € 300,- euro kosten. Aangezien alle helmen aan strikte veiligheidscriteria moeten voldoen, krijg je geen extra veiligheid door een dure fietshelm te kopen. Je betaalt dan voor het comfort, uiterlijk, aerodynamica, gewicht en merk.

Onderhoud aan je fietshelm

Je kunt je fietshelm het beste onderhouden door hem schoon te maken met een vochtige doek. Dompel hem nooit onder water. Fietshelmen kunnen ernstig beschadigd worden door bepaalde chemische schoonmaakmiddelen. Gebruik slechts schoonmaakmiddelen die door de fabrikant (gewoonlijk zeep en water) worden geadviseerd.

De anatomie van de fietshelm

Anatomie van de fietshelm

  1. CE-keur
    Elke fietshelm die te koop is, moet voorzien zijn van een CE-keur. In het geval van fietshelmen is dat CE EN 1078. De sticker in de helm laat zien dat de helm aan de eisen voldoet.
  2. Buitenmateriaal
    De buitenkant van een fietshelm heet de schaal. De schaal beschermt helm en hoofd tegen harde en scherpe objecten. De schaal is gemaakt van een hard en taai kunststof. Door de inwerking van UV-licht (zon) wordt de schaal na verloop van tijd minder van kwaliteit. Berg een helm donker en droog op. Dit voorkomt verslechtering door UV-licht. Veel helmen worden gemaakt in meerdere schaalmaten. Een helm met maten 52-56 (S), 55-58 (M), 58-62 (L) heeft dus drie verschillende buitenschalen. Dit komt de pasvorm, het gewicht en het draagcomfort ten goede. Een maat 54-61 is een universele maat: one size fits all.
  3. Demping materiaal
    De schaal beschermt het dempingmateriaal aan de binnenkant van de fietshelm. Meestal is dit een polystyreen zoals Styropor of EPS. Polystyreen wordt door inwerking van UV-licht poreus. Ook kan het slecht tegen vocht. Berg uw helm droog op en stop geen natte handschoenen in de helm. Bij een val kun is de breuk in de helm niet altijd zichtbaar.
  4. Voering
    Negen van de tien helmen hebben een uitneembare voering. Deze zit meestal vast met klittenband. De voering moet bacteriegroei remmend zijn, maar hoe goed dit ook is: soms moet de voering worden schoongemaakt. Doe dit door de voering in een waszakje op 30 graden met een fijn wasmiddel in de machine te wassen.
  5. In-mold
    Bij een In-mold gemaakte fietshelm wordt het demping materiaal in de buitenschaal gespoten. Hierdoor worden de twee delen als het ware één en dat levert een sterkere en lichtere constructie op dan wanneer de helmschaal en het losse demping materiaal aan elkaar worden gelijmd. Bij Double In-mold of zelfs Triple In-mold worden meerdere lagen met verschillende karakteristieken in elkaar gespoten. Dit zie u alleen bij de topklasse helmen.
  6. Kin sluiting
    Meestal een snelsluiter of een ratelsluiting. Ze moeten makkelijk te openen zijn. De ratel heeft als voordeel dat hij onderweg snel iets losser kan maken. Bij een snelsluiter moet je meestal de kinband helemaal verstellen.
  7. Hoogteverstelling
    Bij sommige fietshelmen kun je het binnenwerk zo afstellen dat de hoogte van de schaal verandert. Handig als je je oren wat meer vrijheid wilt geven of als u er juist van houdt het hoofd echt in de helm te stoppen.
  8. Grootte verstelling
    Meestal een draaiknop aan de achterzijde van de fietshelm. Deze knop moet met één hand te bedienen zijn, zodat je tijdens het rijden de helm wat strakker of juist wat losser kunt zetten. Een andere sluiting die we veel zien is een dubbele ratelsluiting. Hiervoor geldt natuurlijk hetzelfde.
  9. Kinband
    De kinband moet net onder de oren uitlopen in een Y naar de helm toe. Om de positie van de beide banden rond de oren goed te kunnen stellen moet hier een stelmechanisme zitten.
  10. Klep
    Een klep beschermt tegen storend zonlicht maar ook tegen laag hangende takken. Een klep moet afneembaar zijn. Handig als hij stoort wanneer je sterk voorovergebogen fietst, maar ook bij een val moet hij los schieten om een eventueel draaiende beweging van het hoofd niet te belemmeren. Een in hoogte verstelbare klep is een aanrader.
  11. Ventilatie
    De tijd dat men geen fietshelm droeg, omdat men anders een te heet hoofd kreeg, zijn voorbij. Veel helmen zijn soms meer gat dan helm. De gaten voor de ventilatie zorgen voor ene luchtstroom langs het hoofd. De mens verliest enorm veel warmte via het hoofd, dus het wegvallen van die koeling kan tot oververhitting leiden.  Er zijn ook helmen met gaten om het omgevingsgeluid te kunnen horen. Die gaten kun je beter niet wegstoppen, als fietser ben je veel veiliger bezig als je je omgevingsgeluiden kunt waarnemen.
  12. Ventilatiekanalen
    In veel fietshelmen lopen aan de binnenzijde ventilatiekanalen die ervoor zorgen dat aan de voorzijde binnenstromende lucht over het hoofd naar achter wordt geleid.
  13. Welke maat?
    Neem een meetlint en meet de omtrek van je hoofd op ongeveer een centimeter boven de wenkbrauwen. Kies een fietshelm waarbij jouw maat het meest in het midden van de maatserie past. Heb je bijvoorbeeld een hoofdomtrek van 56 centimeter en is een helm te koop in maat 52-56 (S) of 55-58 (M), dan kies je dus voor de 55-58. Een helm past als je geen drukpunten voelt en de helm niet teveel op je hoofd zit. Maar hij moet natuurlijk wel stevig en aangenaam zitten.

hoofd-meten-voor-fietshelm

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.